Mietek Kowalcze – z cyklu Czytane dla fabuły (46) – w Odmienne stany czytelniczej wyobraźni

Zbiór opowiadań to niełatwy czytelniczy kawałek lektury. Oj, niełatwy. Dlaczego? Kolejne niewielkie fabuły, różni bohaterowie, odległe odmiany narracji. Wiadomo, to może zaburzać wygodę przyzwyczajenia, czyli spotkania z wypełnioną po brzegi i zwykle chronologicznie ułożoną fabułę powieści. Znam takich PT Czytających. Jest jednak i druga strona spotkania z opowiadaniami. Też wiadomo jaka. Przyjemna i praktyczna. Przy herbacie, kawie, przed snem je czytasz, pojedynczo, czy w niedużych dawkach, i od razu masz impuls, inspirację, sprawę do przemyślenia. A jeśli to jeszcze teksty ulubionego i cenionego autora albo takiego, który zaraz po lekturze opowiadań stanie się nim, to nie trzeba bardziej precyzyjnej zachęty.
„I wszystko stało się księżycem” Georgi Gospodinowa to zbiór opowiadań o niezwykłej sile wywoływania czytelniczej przyjemności. Skąd się ona bierze? Po kilkukrotnej lekturze proponuję, żeby zaczynać czytanie od „Fotografii” – opowiadania, które, przywołując niezwykłe okoliczności, pozwala nam dostrzec punkt patrzenia/widzenia świata, umiejscawia narratora, podsuwa konkluzję (do przemyślenia), a wszystko podane z zaskakującą wyobraźnią. Kolejne teksty, czytane już w dowolnej kolejności, to kolejne sfery podążania za inspirującym obrazem okruchów świata. Takiego, jak go widzi Gospodinow. W rozmowie z oddaną fanką twórczości autora „Schronu przeciwczasowego” pojawiło się bardzo ładne określenie dla całego zbioru: te opowiadania to subtelne zaproszenie do przyjaźni z autorem. Dobrej, intelektualnej przyjaźni. Zawrzyjcie ją i podtrzymujcie. Czego serdecznie życzę!
PS W opowiadaniu „Córka” natykamy się na wyznanie: „…jestem w pełni poczytalny, chociaż piszę opowiadania”. Sparafrazujmy je w odniesieniu do czytających: jesteśmy w pełni poczytalni, chociaż je czytamy.
PPS Znakomitej rozmowy z Georgi Gospodinowem, którą poprowadził w trakcie Festiwalu Góry Literatury Michał Nogaś można posłuchać w Trójce: https://www.polskieradio.pl/trojka/audycje/wszystkie-ksiazki-swiata-,106...

Georgi Gospodinow, I wszystko stało się księżycem. Tłum. Magdalena Pytlak. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2026.
Mietek Kowalcze